Eдна од највисоките концентрации на отпад досега во длабоко море е регистриранa на најдлабоката точка во Медитеранот во Хеленскиот ров во источниот дел на Јонското Море во Грција во првата проценка на отпад во длабоко море, пишува „Greekreporter“. Откритието предизвика сериозна загриженост за загадувањето на океаните и зачувувањето на морските живеалишта, нивните кревки екосистеми кои се под закана од климатските промени, загадувањето (особено пластика и хемикалии) и други човечки активности кои директно го загрозуваат човечкиот живот.
Дното на најдлабоката точка во Средоземното Море, позната како Калипсо Дип или Оинусес Дип, се наоѓа на длабочина од 5.122 метри и е околу 60 километри западно од најблискиот брег на Пелопонез, во близина на Пилос. На неговото дно, истражувачите пронајдоа отпад од пластика, стакло, метал и хартија – при што пластиката сочинува речиси 90 проценти од пронајдениот материјал.
„Количината на отпад во Калипсо Дип, од 26.715 предмети на квадратен километар, е една од највисоките досега забележани во длабокоморска средина“, според студија неодамна објавена во списанието „Морско загадување“ (Marine Pollution Bulletin).
Според студијата, пресметаната концентрација на отпад е втора највисока досега забележана во длабокиот океан (на длабочини поголеми од 2.000 метри).
Научниците проценуваат дека морињата и океаните произведуваат повеќе од 70 проценти од кислородот потребен на Земјата. Денес, опстанокот на океаните и нивните кревки екосистеми е загрозен од климатските промени, загадувањето – особено пластиката и хемикалиите – и други човечки активности кои директно го загрозуваат човечкиот живот.
Истражувачите анализирале податоци собрани од напредна подморница со екипаж наречена „Limiting Factor“ и заклучиле дека „длабокото море често е крајна дестинација за загадување“. Пластиката доминира во отпадот бидејќи е лесна и лесно се транспортира од океанските струи. Поголемиот дел од отпадот во Калипсо Дип завршува како лебдечки отпад од површината на морето.
„Полесниот отпад, како што е пластиката, доаѓа од брегот, каде што струите го носат до Калипсо Дип. Некои пластични предмети, како што се кесите, лебдат малку над дното сè додека делумно или целосно не се закопаат или не се распаднат на помали фрагменти“, објаснува д-р Микел Каналс, еден од авторите на студијата. „Исто така, пронајдовме докази дека бродовите фрлаат кеси полни со ѓубре.“
На некои места во ровот, истражувачите пронајдоа и различни форми на интеракција помеѓу отпадот и морските организми. На пример, тие забележаа случаи во кои животните внесуваат отпад или го користат како подлога за раст, криење или положување јајца.
Медитеранот е затворено море, а бидејќи овој ров е „затворена вдлабнатина“ со слаби струи, ова е погодно за акумулација на отпад.
„За жал, кога станува збор за Медитеранот, не би било погрешно да се каже дека ниту еден дел од него не е целосно чист“, вели д-р Каналс.
Тој додава дека Медитеранот е „опкружен со луѓе, со интензивен морски сообраќај и широко распространет риболов. Доказите од нашето истражување треба да ги охрабрат глобалните напори, особено во Медитеранот, за намалување на отпадот, особено пластиката“.
Нов извештај покажува дека познатите тиркизни плажи во Грција, кои ги посетуваат милиони туристи секое лето, се преполни со отпад и пластика, а ситуацијата низ Медитеранот не е подобра.
Неодамнешниот извештај на Светскиот фонд за природа (WWF) прикажува мрачна слика за загадувањето на грчките плажи. Врз основа на податоците собрани на 192 плажи во земјата помеѓу 2021 и 2024 година, ниту една не го исполнува минималниот праг од 20 парчиња отпад на 100 метри крајбрежна линија за да се смета за чиста, како што бара европската директива.
Наместо тоа, студијата на WWF откри просечно 464 парчиња отпад на секои 100 метри крајбрежна линија – многу пати повеќе од дозволениот минимум. Вкупно, околу 298.000 парчиња отпад биле собрани на 192 плажи во тој период.
Уште позагрижувачки е што поголемиот дел од отпадот е пластика (83 проценти). Најчести се отпушоци од цигари, проследени со пластични капачиња, пластични шишиња, пластични кеси, парчиња стиропор и други предмети.
WWF исто така наведува дека половина од отпадот пронајден на грчките плажи помеѓу 2021 и 2024 година ќе биде составен од само пет вида предмети: отпушоци од цигари (25 проценти), мали парчиња пластика (со големина од 2,5 до 50 сантиметри), пластични капачиња, сламки и парчиња стиропор.
Загадувањето со пластика е еден од најсериозните еколошки проблеми во современиот свет, со сериозни последици за биодиверзитетот, здравјето на луѓето и економијата. Пластичниот отпад со текот на времето се распаѓа во микропластика, а овие микроскопски честички влегуваат во синџирот на исхрана преку морските организми, што може да има последици за здравјето.
Извештајот на WWF е дел од програмата „граѓанска наука“ започната во Грција во 2021 година наречена „Посвои плажа“. Програмата досега собра 173 тима волонтери низ целата земја, кои се обучени од експерти на WWF за идентификување и евидентирање на отпадот на 192 плажи што досега се „посвоени“.
Програмата е проширена и во Турција, Тунис и Италија, давајќи појасна слика за обемот на проблемот низ Медитеранот, каде што беа проучени 338 плажи помеѓу 2023 и 2024 година. Резултатите се подеднакво загрижувачки: податоците покажуваат дека 83 проценти од загадувањето е предизвикано од пластика, додека стаклото, металот и хартијата се присутни во многу помали количини.
