Пишува:Наташа Доковска
Постојат моменти кога една навидум мала локална одлука открива многу поголем општествен процес. Одлуката жените во Тетово да добијат посебни часови за користење на јавниот базен можеби изгледа како административен компромис. Но, таа отвора многу посериозно прашање: дали институциите почнуваат да ги прилагодуваат јавните политики на конзервативните барања, наместо да ги штитат принципите на еднаквост?
Во јавноста веднаш се отвори дебата дали ова е верско прашање, прашање на традиција или прашање на човекови права. Но, суштината е на друго место.
Кога една жена не може да го користи јавниот простор затоа што во него има мажи, проблемот не се мажите. Проблемот е системот што ја научил дека нејзиното присуство е проблематично.
Со децении женските движења се бореа жените да не бидат оттурнувани во „посебни“ простори. Да не постојат училишта, универзитети, автобуси, работни места, паркови или спортски објекти каде жените ќе бидат „заштитени“ така што ќе бидат одделени. Историјата покажува дека сегрегацијата никогаш не била алатка за еднаквост. Напротив, таа отсекогаш била оправдувана како „почитување на традицијата“, „безбедност“ или „почитување на чувствата“.
И токму затоа оваа одлука заслужува сериозна анализа.
Да, секоја жена има право сама да одлучи како ќе се облекува, каде ќе оди и под кои услови ќе спортува. Тоа право е неприкосновено. Но сосема друго прашање е кога државата или општината почнуваат институционално да ги прилагодуваат јавните услуги на норми кои произлегуваат од идејата дека жените и мажите не треба да делат ист јавен простор.
Тука веќе не зборуваме за индивидуален избор.
Зборуваме за јавна политика.
А јавната политика мора да се темели на еднаквост, а не на поделби.
Феминизмот никогаш не се борел жените да добијат посебни часови. Се борел жените да имаат еднаков пристап. Не се борел да создава паралелни светови, туку да ги руши ѕидовите меѓу нив.
Посебно загрижува што ваквите политики често се претставуваат како победа за жените. Но дали навистина се?
Кога една жена може да плива само ако претходно се отстранат мажите од базенот, тоа не зборува за нејзината слобода. Тоа зборува за ограничувањата што општеството ѝ ги поставило.
И токму затоа ова не е прогресивна мерка.
Ова е регресија спакувана како толеранција.
Денес се три часа на базен. Утре можеби ќе бидат посебни спортски сали, културни настани или јавни простори. Историјата покажува дека кога еднаш ќе почне институционализацијата на поделбите, тие ретко остануваат ограничени само на една услуга.
Во демократските општества различностите треба да се почитуваат. Но постои разлика меѓу почитување на различностите и институционализирање на сегрегацијата.
Толеранцијата не смее да стане алиби за уназадување на човековите права.
Вистинската инклузивност значи сите да можат да го користат истиот јавен простор достоинствено, без страв и без дискриминација. Не значи јавниот простор да се распарчува според пол, вера или културна припадност.
Општеството се движи напред кога ги отвора вратите за сите.
Не кога повторно почнува да ги дели.
