„Being SLAPPed in the face with an over $660 million penalty for something we so clearly did not do is not for the faint of heart. But we are not faint of heart.“ – со овие зборови, Гринпис САД реагираше на пресудата изречена од американски суд на 20 март 2025 година. Пресуда што веќе се опишува како историски удар врз правото на мирен протест и активизмот.
Американскиот суд одлучи дека Гринпис треба да плати 660 милиони долари на нафтената компанија Energy Transfer (ET), која ја тужеше организацијата за наводна вмешаност и поттикнување на протестите против нафтоводот Dakota Access Pipeline. Протестите, кои беа предводени од автохтони заедници и поддржани од глобалното климатско движење, го мобилизираа светот во борбата против корпоративно насилство врз земјата, водата и правото на самоопределување.
Но дали Гринпис навистина е виновен?
Според организацијата, не е презентирано ниту едно веродостојно доказно парче што би ги поткрепило тврдењата дека токму таа стоела зад организирањето на движењето Standing Rock. Наместо тоа, ET и нејзините адвокати користеле медиумски извештаи, јавни изјави и активистички говори – кои се заштитени со уставно право – за да создадат „облак од сомнеж“, како што велат од Гринпис, и да ја дискредитираат автентичната борба на автохтоните заедници.
Оваа тужба е типичен пример за SLAPP – Strategic Lawsuit Against Public Participation, односно стратегиска тужба со цел да се замолчи критика, а не да се добие правна правда. Гринпис веќе има покренато постапка во Холандија врз основа на новата Анти-SLAPP директива на Европската Унија. Следното рочиште ќе се одржи на 2 јули.
Во меѓувреме, низ целиот свет, пристигаат пораки на солидарност. Активисти, новинари, организации – сите се свесни дека оваа пресуда не е само против Гринпис. Таа е предупредување за сите што се осмелуваат да зборуваат гласно против корпоративниот интерес. Таа е тест за демократијата.
„THE FUTURE WILL NOT BE WRITTEN BY BILLIONAIRE BULLIES,“ напиша лидерот на Гринпис, потсетувајќи на деновите кога нивниот брод Rainbow Warrior беше бомбардиран – и како таа агресија само ги направи посилни.
Историјата повторно се обидува да ја замолчи совеста. Прашањето е: дали ќе ѝ дозволиме?
Ова не е прв пат Гринпис да се соочи со правни предизвици поради своите активности. На пример, во 2013 година, руските власти го задржаа бродот Arctic Sunrise и неговиот екипаж по протест против нафтените активности во Арктикот. Меѓународниот трибунал подоцна пресуди дека Русија ги прекршила меѓународните закони со задржувањето на бродот и екипажот.
Овие настани ја истакнуваат тензијата помеѓу еколошките активисти и индустриите што ги експлоатираат природните ресурси, како и правните предизвици со кои се соочуваат организациите како Гринпис во нивните напори за заштита на животната средина.
Н.Доковска
