Пишува: Наташа Доковска
Во една медиумска сцена која со години личеше на отворен пазар без никаква регулација — каде секој со WiFi и мислење можеше да биде „медиум“ — Македонија конечно направи чекор кон заштита на новинарството како професија. Со изгласувањето на Законот за интернет медиуми и нивното профилирање како професионални медиуми, државата за првпат формално го признава дигиталниот пејсаж како сериозен простор за информирање, но и го поставува прашањето: што е медиум, а што е само платформа за манипулација?
Овој закон не е совршен — и не треба да биде последен чекор. Но, тој е прв вистински обид да се направи разлика меѓу новинарството што следи етички стандарди, и пропагандата што се објавува од сенки, а се шири како пожар по социјалните мрежи. Законот дава шанса на интернет медиумите да се регистрираат како професионални субјекти, со што добиваат и обврски, но и заштита. Преку ова профилирање, јавноста ќе може полесно да препознае кој работи според новинарски кодекс, а кој само ја злоупотребува слободата на говор за партиска или комерцијална цел.
Но, што значи ова за граѓанското новинарство? Зарем секој што пишува на блог или објавува видео од протест автоматски е исклучен од јавниот дискурс? Напротив — граѓанското новинарство останува клучен коректив и глас на заедниците. Но, со новиот закон, граѓанските новинари добиваат уште поголема одговорност: нивните содржини ќе мора да се разликуваат од оние што претендираат на статус на „медиум“, но немаат намера да ги следат истите правила. Вистинското граѓанско новинарство не треба да се плаши од транспарентност — тоа сега добива сојузник во регулираната, отчетна медиумска сцена.
Ќе има отпор. Ќе се вика за цензура, за закана на слободата. Но, да бидеме искрени: слободата на говор не значи и право на лажни вести, клевета или оркестрирана дезинформација. Законот не го ограничува говорот — туку му поставува стандарди на професионалниот јавен интерес. Тој не ги гуши независните гласови, туку им создава простор каде можат да растат без да бидат заглушени од платени квази-медиуми.
Новинарската фела треба да го поддржи овој процес — но и будно да го следи. Зашто со секој чекор кон формализација, постои и опасност од злоупотреба. Потребна е вклученост, дијалог, и јасна поделба меѓу она што е јавен интерес и она што е политичка калкулација.
Овој закон не е крајот на борбата за достоинствено новинарство — тој е само почеток.
