Во еден подобар и поправеден свет, оваа вест не би требало да биде ударна. Назначувањето на човек на министерска функција би требало да се вреднува според неговото знаење, интегритет и капацитет, а не според тоа дали живее со попреченост. Но, во Унгарија – земја која неодамна почна да излегува од сенката на 16-годишното автократско владеење на Виктор Орбан – ова е повеќе од политичка одлука. Ова е силна порака за инклузија, еднаквост и општествен напредок.
За првпат во унгарската историја, слепо лице е назначено за министер. Мандатарот Петер Маѓар објави дека адвокатот и мајстор по аикидо со црн појас, Вилмош Катаи-Немет, кој го изгубил видот на 16-годишна возраст, ќе раководи со Министерството за социјални и семејни работи во новата влада.
Неговата животна приказна е пример за тоа како личните предизвици можат да станат извор на сила. Катаи-Немет вели дека токму слепилото го направило борец – човек кој научил да ги надминува бариерите, да се адаптира и да се избори за своето место во општеството. Неговото искуство не е слабост, туку предност која му дава автентично разбирање за предизвиците со кои секојдневно се соочуваат лицата од маргинализираните групи.
Како адвокат и посветен спортист – носител на црн појас во аикидо, но и како личност која одбила да дозволи физичката попреченост да му ја дефинира иднината, тој носи единствена перспектива во ресорот што ќе го води. Токму затоа, неговото назначување не е симболичен гест, туку конкретен чекор кон суштинска инклузија – онаа што не се сведува на декларации, туку се претвора во реално учество во носењето одлуки.
Унгарија со овој потег се приклучува на малкуте земји кои покажале дека високите државни функции мора да бидат достапни за сите. Во Европа, пример е Исланд, каде Инга Селанд како слепо лице беше активна во политичкиот живот и застапувањето на политики на највисоко ниво. Во Тунис, Валид Ал-Заиди остана запаметен како еден од првите слепи министри во арапскиот свет. Во Сиера Леоне, Мустафа Баи Атила беше назначен за заменик-министер за социјална грижа, додека во Јамајка професорот Флојд Морис не само што беше државен министер, туку и претседател на Сенатот.
Овие примери потврдуваат една едноставна, но често заборавена вистина: попреченоста не е крај на амбициите, туку само поинаков пат до нивното остварување.
Назначувањето на Вилмош Катаи-Немет е потсетник дека вистинската инклузија не значи сожалување или симболична застапеност. Таа значи препознавање на способностите, отворање на вратите и рушење на предрасудите.
Вести како оваа нè потсетуваат дека границите најчесто не се во телото, туку во општествените стереотипи. А општество што навистина верува во еднакви можности е општество што им дозволува на сите – без разлика на физичките ограничувања – да придонесуваат, да водат и да создаваат подобра иднина. Тоа е суштината на инклузијата и патот кон поправеден свет за сите. Д.Ј.М.
