Пишува: Наташа Доковска
Има години што поминуваат.
Има години што болат.
И има години што ќе нè прогонуваат затоа што сме одбрале да молчиме.
2025 ќе остане запаметена како година на замор, бегање и колективна амнезија.
Како година кога Македонија повторно ја плати цената на систем без одговорност – и кога државата повторно не застана зад своите граѓани.
Кочани – раната што никој не сакаше да ја гледа
Ако има едно име што мора да остане запишано во колективната меморија, тоа е Кочани.
Не како „инцидент“.
Не како „несреќен случај“.
Туку како симбол на институционален распад. Трагедијата во Кочани не беше природна катастрофа.
Таа беше резултат на:години игнорирање на безбедносни стандарди, нефункционални инспекции, институции што постојат само на хартија и систем што реагира дури кога веќе е доцна.
Кочани беше моментот кога државата требаше да застане, да признае вина и да каже: „Ова никогаш повеќе.“
Наместо тоа – молк.
Неколку прес-конференции.
Неколку обиди за префрлање вина.
И – заборав.
Македонија во 2025: живот меѓу апатија и заминување
Ова беше година во која најбараниот збор на интернет не беше „реформа“, туку „заминување“. Луѓето не бараа идеологија. Бараа излез.
Младите – од државата.
Родителите – од сиромаштијата.
Работниците – од несигурноста.
Жените – од насилството што институциите упорно го третираат како „приватна работа“.
Политички, годината помина во: празни говори, меѓупартиски калкулации, европски ветувања без европски стандарди и целосно отсуство на одговорност.
Со соседите – тивка напнатост и истите стари теми.
Со граѓаните – уште поголема дистанца.
Светот гори, ние броиме преживеани
Додека Македонија се бореше со сопствената нефункционалност, светот влезе во уште подлабока криза.
2025 глобално ќе се памети по: војни што станаа „нормала“, климатски катастрофи што веќе не се исклучок, вештачка интелигенција што напредува побрзо од етиката, протести, бунтови и пад на довербата во демократијата.
Најбараниот збор во светот беше „AI“.
Најпотребниот збор беше – одговорност. Но токму него го немаше.
Културата и новинарството – последната линија на одбрана
Ако нешто преживеа во 2025, тоа беа културата и новинарството. Не поради системска поддршка, туку и покрај неа. Новинарите работеа под притисок, со закани, без ресурси. Културните работници создаваа без услови.
Граѓанските организации ги пополнуваа дупките што државата одамна ги напуштила.
И токму затоа оваа година ќе се памети и по нешто друго – по луѓето што не се откажаа.
Што ќе остане?
Ќе остане Кочани – како опомена, “Заминувањето” – како реалност, молкот на институциите – како срам и гласот на граѓаните – како последна одбрана.
2025 ни покажа една сурова вистина: државата не паѓа кога ќе се случи трагедија,
туку кога ќе реши да ја заборави.
И ако нешто мора да си го повторуваме во 2026, тоа е ова:
Не смееме да се навикнеме.
Не смееме да молчиме.
И не смееме да дозволиме Кочани да стане само уште една фуснота.
