Млекото со векови важеше за симбол на сила и здравје. „Чаша млеко на ден – за здрав живот“ беше мото во многу семејства. Но денес, сè повеќе научни студии и истражувања отвораат прашање: дали млекото навистина е толку корисно или станува товар за нашето тело и за планетата?
Што содржи млекото?
Кравјото млеко е богато со есенцијални аминокиселини, повеќе од 400 видови масни киселини, минерали како калциум, магнезиум и фосфор, како и витамини А, Д, Е, К и Б-група (особено Б2 и Б12). Токму поради тоа многу нутриционисти препорачуваат умерена дневна консумација.
Иако хранливо, млекото не одговара на сите. Дури 75% од светската популација има нетолеранција на лактоза – состојба кога телото нема доволно ензим за разградување на млечниот шеќер. Последиците се болки во стомак, надуеност и дигестивни проблеми.
Кај луѓе со алергии, млекото може да го зголеми ризикот од алергиски реакции. Некои студии укажуваат и на врска меѓу прекумерната консумација и одредени хронични заболувања.
Истражувањата покажуваат дека млекото има еден од најголемите еколошки отпечатоци – веднаш зад говедското месо. Производството на млечни производи троши огромни количини вода, придонесува за стакленички гасови и го загрозува биодиверзитетот.
Професорот Марко Спрингман од Универзитетот во Оксфорд вели дека преминот кон исхрана базирана на растителни производи може да ги намали емисиите поврзани со храната и до 73%.
Масовното сточарство носи и етички прашања. Истражувањата во Германија покажуваат дека млечните крави во конвенционалните фарми често живеат во лоши услови и имаат пократок животен век, што дополнително ја зголемува критиката кон млечната индустрија.
Сојино, овесно, бадемово или оризово млеко денес сочинуваат околу 10% од пазарот. Тие имаат понизок процент на заситени масти, далеку помал еколошки отпечаток и често се збогатени со калциум и витамини за да бидат нутритивно споредливи со кравјото млеко.
Млекото несомнено содржи вредни хранливи материи. Но неговиот ефект не е ист за сите – за некои е извор на здравје, за други на дигестивни тегоби. Дополнително, климатските и етичките прашања ја прават дебатата уште посложена.
Во иднина, изборот помеѓу кравјо и растително млеко нема да биде само прашање на навика или вкус, туку и на здравје, етика и одговорност кон животната средина.
А.Н.
