Пишува: Наташа Доковска
Ги читам утринскиве вести и сите до еден, барем тие што ги прочитав, пишуваат: „Уапсен Груби“. Големи букви, болдирано, драматично. Отворам еден портал, отворам втор, трет – истата формула, истиот збор, истата сензација. Ама како што гледам, човекот се предал на граничниот премин Блаце. Сам. Со свои нозе. Без лисици, без потерница што завршила со спектакуларна акција, без драматично приведување пред камери.
И тука не станува збор за тоа дали некој ми е симпатичен или не. Ниту го бранам Груби, ниту ме интересира политикава во смисла на партиски навивања. Ме интересира зборот. Ме интересира вистината. Ме интересира новинарството.
Зошто ако се предал – не е уапсен. Ако е уапсен – не се предал. Разликата не е нијанса. Разликата е суштина. Едното имплицира потера, акција, принуда. Другото имплицира чин на доброволност. И кога медиумите ќе изберат поголем, поексплозивен збор, тие не грешат случајно. Тие избираат. Избираат кликови наместо прецизност.
Трката за сензации одамна го прегази здравиот разум. Насловите се пишуваат како за филмски трејлер: колку погласно, толку подобро. Колку поостро, толку повеќе споделувања. А текстот? Текстот може и да демантира дел од насловот, ама кој чита до крај? Во време на скрол и брзина, насловот е вистината. И токму таму се случува манипулацијата.
Се прашувам: кога новинарството стана маркетинг? Кога зборовите станаа мамка, а не средство за информирање? Објективноста не значи да немаш став. Објективноста значи да не ја искривуваш реалноста за да биде повозбудлива. Да не ја шминкаш вистината. Да не ѝ ставаш лисици ако самата дошла на врата.
Македонското новинарство денес личи на огледало што намерно ја искривува сликата. Не затоа што не знае подобро, туку затоа што знае што „пали“. А ние, читателите, стануваме соучесници. Кликнуваме, споделуваме, коментираме, се гневиме. И алгоритмот ни враќа уште од истото.
Не барам совршени медиуми. Барам точни зборови. Барам елементарна чесност. Ако некој е уапсен – нека пишува дека е уапсен. Ако се предал – нека стои тоа. Толку е едноставно, а толку недостижно.
Затоа што вистината денес не се продава најдобро. Сензацијата се продава. А ние секое утро ја купуваме – со еден клик.
И можеби најголемата трагедија не е во тоа што некој политичар ќе биде уапсен или ќе се предаде. Најголемата трагедија е што новинарството, кое треба да биде чувар на фактите, сè почесто е чувар на драмата.
Јас не бранам луѓе. Јас бранам зборови. Бидејќи кога зборовите ќе ја изгубат тежината, вистината станува лесна – и лесно се оттурнува на страна.
