Сè повеќе држави низ светот воведуваат или подготвуваат законски ограничувања за користење на социјалните мрежи од страна на деца помлади од 16 години. По примерот на Австралија, која прва во светот воведе ваква забрана, слични мерки најавија и Обединетото Кралство и Канада, а дебатата станува сè погласна и во Европската Унија.
Австралискиот закон ги обврзува платформите како ТикТок, Инстаграм, Фејсбук и другите да ги блокираат корисниците помлади од 16 години, а за непочитување се предвидени високи казни. Владите кои ги поддржуваат овие мерки се повикуваат на истражувања кои покажуваат поврзаност меѓу прекумерното користење на социјалните мрежи и проблемите со менталното здравје, нарушената слика за сопственото тело, онлајн насилството и нарушувањата на спиењето кај младите.
Сепак, бројни експерти предупредуваат дека забраните можеби нема да го дадат посакуваниот ефект. Австралиските власти веќе признаваат дека дел од тинејџерите лесно ги заобиколуваат ограничувањата преку VPN-апликации, користење туѓи профили или преминување на помалку регулирани платформи. Според критичарите, проблемот не е само во корисниците, туку и во начинот на кој се дизајнирани самите платформи за да го задржат вниманието на младите.
Во Европа веќе се разгледуваат слични мерки во Франција, Португалија, Данска, Шпанија, Италија, Германија, Грција и Словенија. Во некои земји се предлага пристап до социјалните мрежи само со согласност од родителите, додека други бараат целосна забрана до навршени 16 години.
И во Македонија во изминатите години имаше иницијативи и јавни дебати за ограничување на користењето на социјалните мрежи кај децата, особено по случаи на врсничко насилство, опасни интернет-предизвици и загриженоста за влијанието на дигиталните содржини врз менталното здравје на младите. Дел од експертската јавност, родителските организации и институциите бараа построги механизми за заштита на децата во дигиталниот простор, подобра контрола на содржините и поголема дигитална писменост.
Иако забраните можат да бидат дел од решението, многу стручњаци сметаат дека клучот е во образованието, дигиталната писменост и поголемата одговорност на технолошките компании. Наместо само да се ограничува пристапот, потребно е младите да научат како безбедно и критички да ги користат дигиталните алатки, а платформите да обезбедат посигурна средина за своите најмлади корисници.
Н.Доковска
