Подготви: Наташа Доковска
Кога првпат зачекорив во Арбелобело, ми се чинеше дека одам по страница од книга со бајки. Белите, кружни куќички со конусни покриви – трулите – се подредени по калдрмисаните улички како ситни бисери расфрлани од невидлива рака. Сонцето играше по нивните ѕидови, а сенките од тесните премини ме водеа во нови и нови скриени агли.
Водичот, човек со топла насмевка и маслиново лице, ми шепна прва легенда: „Вели народот дека трулите се градени така за да може да исчезнат преку ноќ.“ Во 16 век, жителите на овој крај биле подложени на високи даноци за секоја новоизградена куќа. За да го избегнат тоа, ги ределе камењата без малтер – доволно цврсто да се живее во нив, но доволно лесно за да се расклопат ако дојдат кралските инспектори. „Сè се рушеше и се креваше повторно,“ ми рече, „но духот на луѓето никој не можеше да го скрши.“
Додека се движев низ Рионе Монти, почувствував дека секој покрив зборува. На некои беа насликани симболи – крстови, срца, мистични знаци. Старо предание вели дека овие бело обоени знаци се мешавина од христијански и пагански симболи, што требало да донесат заштита, плодност или среќа.
Влегов во мала траторија, привлечена од мирисот на печен леб и свежа фокача. Газдарицата, жена со црвена марама, ме послужи со тарелија – едноставно јадење со тестенини во форма на мали ушенца, наречени „орекјете“, облеани со сос од диви брокули, маслиново масло и лук. Со првиот залак, почувствував вкус што го носи јужното сонце во себе.
Тука се запознав и со локалното вино – примитиво, густо и длабоко, со боја на темен рубин. Газдарицата ми раскажа дека секој оброк во Пуља е празник, а вистинските празници тука се уште погласни и побогати. Најомилен меѓу локалците е фестивалот на Свети Антонио, заштитникот на градот, кога улиците се осветлени со илјадници светилки, а трулите се украсени со цвеќиња и знамиња. „Тогаш Арбелобело е како свадба,“ ми рече таа, „и секој е поканет.“
Потоа ја продолжив прошетката кон Рионе Аја Пикола, каде времето тече побавно. Таму нема толку туристи, па можеш да слушнеш како животот пулсира во ритамот на старите жители – мирисот на сушени домати на терасите, звукот на дрвените врати што се затвораат полека, смеењето на деца што трчаат по тесните улички.
Седнав на камената ограда на едно мало плоштадче, гледајќи го залезот. Златната светлина ја милуваше белината на трулите, а сенките се издолжуваа како приказни што сакаат да се раскажат. Помислив дека ова место е жив музеј, но истовремено и дом за оние што тука го живеат секојдневието.
Арбелобело не е само архитектура – тоа е живо срце на југот, во кое се мешаат упорноста на минатото, радоста на сегашноста и надежта на иднината. Јас си заминав со куфер полн фотографии, но и со душа преполна мириси, вкусови и звуци што ќе ги носам долго – мирисот на свежо печена фокача, вкусот на примитиво, звукот на ѕвончиња што ѕвонаат на фестивалот, и тишината на ноќта што нежно се спушта врз белите покриви.
