Пишува: Наташа Доковска
Одново е 9 Мај. Денот на Европа. Брисел ќе зборува за единство, мир и заедничка иднина. Ќе се веат знамиња, ќе се пуштаат видеа со насмевки, ќе се твитаат пораки за „европски вредности“. Но во Скопје, Тирана, Сараево, Подгорица – на Балканот – овој ден не е ден за торта. Тој е потсетник. Дека сме тука, во срцето на континентот, а сè уште надвор од неговите порти.
Во 2003 година, на Самитот во Солун, ЕУ гласно изјави: „Иднината на Балканот е во Европската унија.“ Денес, таа реченица звучи како саркастичен ехо. Поминаа две децении и ние, особено во Северна Македонија, не сме чекор поблиску – напротив, сме се изгубиле во лавиринтот на сопствени компромиси и туѓи калкулации.
ЕУ како заложник на сопствени членки
Европската унија, некогаш симбол на поствоено помирување и демократски идеали, сега е институција заглавена во сопствената недоследност. Една членка може да го блокира целиот процес поради билатерален спор. Друга бара „продлабочување пред проширување“. Трета испраќа сигнал дека „нема брзање“. Се заборава дека токму Балканот е местото каде што стабилноста и довербата најмногу му се потребни на европскиот проект.
Северна Македонија: држава што ја промени својата историја за ветување
Северна Македонија го промени своето уставно име – нешто што ниту една европска земја не би го направила – за да добие зелено светло. Го добивме, па ни го згаснаа. Најнапред Бугарија, сега Франција, утре некој друг. Преговорите не почнуваат, ветувањата се одлагаат, а довербата кај граѓаните еродира.
И не, вината не е само кај ЕУ. И ние, во нашите политички елити, често ја користиме ЕУ како параван, како симболичен трофеј. Реформите се козметички, медиумите под притисок, корупцијата системска, институциите слабееат. А народот? Народот се иселува. Младите бегаат. Верата во „Европа“ се претвора во тага и цинизам.
Ова не е замор од проширување. Ова е неуспех.
Неуспех да се одржи зборот. Неуспех да се заштити визијата. Неуспех да се препознае дека Балканот не бара милост – туку фер однос.
Европа без Балканот е половична приказна
Ако ЕУ сака да биде политичка Унија, а не само пазар на стока и услуга, тогаш мора да ја врати довербата на граѓаните што ја чекаат, што вложуваат, што се надеваат. Балканот не е ничиј двор. Тој е дел од Европа. Со сите свои слабости, но и со својата сила – со историја на отпорност, со вера во заедништво, и со генерации кои заслужуваат иднина тука, не во нечија туѓина.
Денес е Денот на Европа. А ние – ние не славиме. Ние прашуваме: колку уште да чекаме?
