Во срцето на Ватикан, додека бел чад се издигнуваше над Сикстинската капела, светот го доби својот нов духовен водач. Кардиналот Роберт Френсис Превост на вториот ден од конклавата во Ватикан е избран за 267-ми духовен водач на 1,4 милијарди католици во светот. Тој е првиот Американец на престолот на Свети Петар. Но, дали малата Северна Македонија – земја на раскрсницата меѓу религии, култури и историја – воопшто фигурира во визијата на новиот папа?
Изборот на папа е чин што формално го вршат кардиналите, но симболично тој ги носи надежите и стравовите на милиони луѓе. За држави како Македонија, каде што католичката заедница е маргинализирана, но не и неважна, ваквиот момент секогаш отвора прашања – не само духовни, туку и политички, културни и дипломатски.
Македонија меѓу крстот и политиката
Не треба да се заборави дека Македонија е родна земја на Мајка Тереза – глобален симбол на милосрдие, хуманост и христијанска љубов. Но по нејзината канонизација, Ватикан како да замолкна во однос на понатамошно ангажирање во Македонија. Посетата на папата Франциск во 2019 беше искра на надеж, но остана без реално политичко и социјално продолжение.
Новиот папа, кој доаѓа од САД, може да внесе нова енергија и приоритети. Дали Македонија ќе биде дел од неговата стратегија за „евангелизација на периферијата“, или пак ќе остане само фуснота во геополитиката на Ватикан?
Религиозната толеранција – вистински тест за Балканот
Македонија е ретка балканска држава со стабилни, иако кревки, односи меѓу различните верски заедници. Улогата на папата како глобален повикувач на дијалог би можела да има реален ефект овде. Но за тоа да се случи, потребна е видливост. Потребна е волја и од двете страни.
Во услови кога светот се враќа на реторика на поделби – меѓу христијани и муслимани, Исток и Запад, либерално и конзервативно – Македонија би можела да биде модел на тивка, но важна верска коегзистенција. Прашањето е: дали некој во Ватикан го забележува тоа?
Иднина со или без духовна геополитика?
Новата ера на папството секогаш е нова шанса. Но шансите се само тоа – можности. Македонија треба да биде проактивна: да иницира нова посета, да ја постави верската дипломатија како мост кон меѓународна видливост, но и да ја користи симболиката на Мајка Тереза не како музејски експонат, туку како жив симбол на вредности што се неспоредливо пореволуционерни од самото папство – човечност, скромност и ангажман за најслабите.
Н.Доковска
