Пишува: Наташа Доковска
Некои градови мирисаат на липа, некои на дожд. Скопје мириса на контејнер. На топол, прегреан контејнер што ја раскажува приказната за нашата цивилизација – онаа што се откажала од хигиената, но не и од оправдувањата.
Денес, нашата „метропола“ личи на сцена од апокалипса: преполни канти што се прелеваат по улиците, купишта пластика што патуваат низ Вардар како туристи без повратна карта и еден чуден мирис кој станува дел од градскиот идентитет. Го вдишуваме, го прифаќаме, и — најстрашно од сè — веќе не го забележуваме.
Град на глодарите и рамнодушноста
Ноќта, кога ќе замолкне сообраќајот, Скопје оживува. Тогаш излегуваат вистинските владетели на градот – глодарите. Ситите, самоуверени и организирани. Тие немаат проблем со инфлација, со тендери, со избори. Сè им оди глатко. Имаме цели колонии кои можат да послужат како пример за дисциплина и адаптација.
Иронијата е болна: додека ние расправаме за урбанистички планови, тие одамна го имаат својот. И функционира беспрекорно.
Во град каде што секој трет ден некој запали депонија, а секој втор некој фрли шут покрај патот, зборот чистота звучи како романтична идеја од 80-тите. Јавното здравје е претворено во статистика, а урбаната култура во мит.
Здравствените ризици не се далечна теорија — се тука, под прозорците ни. Секој топол ден шири нови мириси, секој дожд ја враќа нечистотијата на тротоарот. Децата си играат меѓу шприцови и пластични чаши, а возрасните се навикнаа да живеат со ѓубрето како со сосед што не го сакаш, ама не можеш да го иселиш.
Власта пере раце — ама не и улици
И кога ќе се побуниме, секогаш добиваме ист одговор: „нема пари“, „нема луѓе“, „нема капацитет“. Сè има, освен волја. Секој градоначалник ни ветува чисто Скопје, а ние добиваме нова тура контејнери во распаѓање.
Во суштина, тоа е метафората на нашиот урбан живот — на површината се шминка, во длабочина се распаѓа.
Хигиената не е само прашање на комунална служба, туку на култура. А културата, очигледно, одамна е на одмор. Во град каде што се фрла отпад на секој метар, каде што мирисот на канализација се меша со мирисот на кафе, и каде што стаорците се движат послободно од луѓето — прашањето не е „каде е проблемот“. Проблемот сме ние.
Скопје можеби е главен град, ама хигиенски — е само голема депонија со градска администрација.
