Во шумите на Источна Африка исчезнуваат птици што со векови ја одржувале рамнотежата на екосистемите. Африканските рогоклуни – големи, впечатливи птици со масивни клунови – не се жртви на климатските промени или на сечењето шуми, туку на нешто многу поприземно и побрутално: профитабилна, речиси невидлива онлајн трговија со егзотични миленици и делови од нивните тела.
Рогоклуните често ги нарекуваат „земјоделци на шумите“. Тие се клучни расфрлувачи на семиња и без нив, обновувањето на шумите станува невозможно. Но денес, токму поради нивната впечатлива појава, тие стануваат цел на лов – живи за егзотични миленици, мртви за украси, амулети, черепи и пердуви што завршуваат на онлајн платформи како Etsy, eBay или на социјалните мрежи на Meta.
Иако овие компании јавно тврдат дека забрануваат продажба на диви животни, реалноста е поинаква. Со години, преку дупки во правилата и преку „креативно“ именување на производите, стотици огласи за рогоклуни – или нивни делови – се појавуваат и исчезнуваат без никаква контрола. Черепи се продаваат како „етнички декор“, пердуви како „уметнички материјал“, а платформите – молчат.
До неодамна, ниедна од 32-те видови африкански рогоклуни немаше меѓународна заштита. Тоа се промени пред само неколку дена, кога владите конечно им доделија заштита преку Конвенцијата за меѓународна трговија со загрозени видови (CITES). Тоа е историски чекор – но само прв.
Историјата веќе еднаш се повтори во Азија. Источноазиските рогоклуни беа речиси истребени поради истата трговија. Дури откако беа ставени под CITES-заштита, нивното исчезнување беше запрено. Но „слободниот пазар“ направи она што секогаш го прави – се пресели таму каде што правилата беа послаби. Овојпат – во Африка.
Податоците се алармантни. Истражување покажува дека меѓу 1999 и 2024 година, само САД – една од најголемите земји увозници на диви животни – примале околу 100 рогоклуни годишно, речиси сите земени директно од природата. За вид што живее долго и се размножува бавно, тоа е рецепт за исчезнување.
И покрај новата меѓународна заштита, опасноста не е завршена. Додека Etsy, eBay и Meta не ги ажурираат своите политики и не воведат целосна, недвосмислена забрана за продажба на рогоклуни и нивни производи, ловот ќе продолжи – само под нови имиња и со нови етикети.
Пред неколку години, кога трговијата со рогоклуни од Филипините експлодираше и ги доведе до работ на исчезнување, јавниот притисок ги натера платформите да реагираат. Денес, истата битка се води за Африка.
Прашањето не е дали можеме да ги спасиме овие птици – туку дали ќе реагираме навреме. Зашто шумите без своите „земјоделци“ се тивки шуми. А тишината, во овој случај, значи истребување.
Н.Д.
